you're reading...
Blog 360

Trung Quốc: Hậu quả của chính sách ăn xổi ở thì

Dân Trung Quốc sắp hàng trước trụ sở hãng sữa Tam Lộc (Sanlu) tại Thạch Gia Trang để chờ bồi hoàn tiền mua sữa bị nhiễm độc.

(Ảnh : Reuters)


Nỗ lực chinh phục không gian và khẩn cấp thu phục nhân tài của Trung Quốc không che dấu được bất cập trong khâu tổ chức, từ chính trị, xã hội đến y tế, môi trường. Trong vụ sữa chứa mélamine, tuần báo Pháp Courrier International đã trích dịch báo Thượng Hải, Đông Phương Tảo Báo, trong bài «Bắc Kinh tìm cách tiêu hóa sữa nhiểm độc» để giúp độc giả hiểu rõ hơn những nguyên nhân sâu xa đưa đến thảm họa mà mọi nổ lực xử lý của chính phủ đều không ngăn chận được tai tiếng gây chấn động công luận.

Mở đầu bài báo, phóng viên Tống Đại Huân nhắc lại hình ảnh trong bản tin thời sự ngày 16 tháng 9. Theo thường lệ, ngôi sao của màn ảnh nhỏ Trung Quốc Hình Chí Bân, lúc nào cũng lưu loát, nhưng khi cô đọc kết quả báo cáo xét nghiệm của bộ y tế về chất lượng sữa thì vấp váp liên tục. Điều này chứng tỏ nhà báo tuy giàu kinh nghiệm này đã không kịp thời giờ chuẩn bị bản tin với danh mục các công ty và trữ lượng mélamine họ thêm vào sữa bột. Và điều này cho thấy trong lòng các giới có liên can nẩy sinh tâm trạng cần phải làm gấp.

Kết quả điều tra cho thấy hàm lượng mélamine thêm vào sữa rất cao, 2000 mg mỗi kilô.Trong số 175 công ty sữa Trung Quốc, 66 nhà sản xuất ngưng hoạt động, 109 bị điều tra. Các dữ kiện trên đây xác nhận tin đồn từ lâu nay, là việc thêm chất phụ gia dùng để làm keo và plastique, vào sữa cho trẻ con bú, là nguyên tắc ngầm tại Trung Quốc.

« Con người vừa là đối tượng vừa là chủ thể »

Phóng viên Tống Đại Huân nhấn mạnh đến cung cách « xử lý vấn đề » của chính quyền Trung Quốc trước đây và bây giờ. Trước đây, khi đối phó với vấn đề, chính quyền địa phương tìm cách ém nhẹm, che dấu trước đã. Đến khi không thể che dấu được, thì họ tìm cách làm giảm nhẹ tính nghiêm trọng. Lần này thì khác, Chính phủ đã chọn biện pháp làm sáng tỏ vấn đề. Ba ngày sau khi Đông Phương Tảo Báo tiết lộ chất lượng đáng ngờ của của sữa Tam Lộc, Ban Chấp hành Trung ương Đảng và chính phủ bấm nút báo động cấp 1 và thành lập tổ đối phó khủng hoảng đặt dưới sự điều phối liên bộ, từ Y tế đến Công an.

Nhà báo Tống Đại Huân xem đây là một tiến bộ của nhà nước. Ông còn khen ngợi chính quyền đã biết rút tỉa kinh nghiệm vụ dịch bịnh viêm phổi cấp tính SARS năm 2003. Trong khoảng thời gian 5 năm , chính quyền Trung Quốc biết đưa « yếu tố con người » vào trung tâm điểm. Sau vụ SARS đến động đất, khủng hoảng đã làm cho « cơ chế » tại Trung Quốc tiến bộ hơn, quan tâm hơn đến con người. Khái niệm « con người vừa là phương tiện vừa là cứu cánh » đúng là một khái niệm mới được khám phá trong chế độ Trung Quốc. Nhưng khi đọc hết bài báo độc giả sẽ hiểu tại sao chính phủ Trung Quốc có nhu cầu tỏ ra biết quý trọng người dân, qua hình ảnh chăm lo dân tình của thủ tướng Ôn Gia Bảo.

Nhà báo Tống Đại Huân nhận định về luật nhân quả : vụ sữa chứa chất độc là một bài học cho chính quyền địa phương và doanh nghiệp. Kẻ nào tìm cách che dấu sai trái thì cuối cùng cũng phải đền tội. Trong mọi trường hợp, những kẻ làm hại người khác, cuối cùng làm hại cho chính bản thân mình và đôi khi làm tiêu tán cả một lãnh vực kinh tế. Tờ báo Thượng Hải này còn cảnh cáo : Trong thời đại internet, thông tin điện tử, các phần tử tham lam này phải biết rằng họ không thể tiếp tục sống nhởn nhơ.

Trong phần kết luận, nhà báo Trung Quốc Tống Đại Huân khẳng định : « nếu không xây dựng được một chế độ nhân bản, lấy con người làm cứu cánh thì Trung Quốc sẽ gặp đại họa. Ông giải thích : Thứ nhất những tranh chấp giữa công dân và xí nghiệp bất lương sẽ dẩn đến xung đột giửa dân và nhà cầm quyền. Thứ hai, bao dung cho các doanh nghiệp làm bậy, đôi khi, một gian dối nhỏ sẽ gây ra thảm họa lớn. Tai tiếng xảy ra, tất cả mọi người đều lãnh đủ, muốn tách vàng ra khỏi thau lúc đó thì quả trể.

Thât ra thì tuy mỗ xẻ vấn đề một cách sắc bén, nhà báo Thượng hải đã thông tin sai về yếu tố thời gian. Đúng là chính phủ trung ương có phản ứng nhanh, nhưng chỉ nhanh kể từ tháng 9, tức là sau Thế vận hội. Còn gần một năm trước đó tại sau không có phản ứng ? Không báo nào trả lời nhưng có hai tờ báo Trung Quốc khác tường thuật những chi tiết đáng chú ý.

Tạp chí Tài Kinh viết : Từ nhiều tháng trước , các bịnh viện trên toàn quốc ghi nhận số trẻ sơ sinh bị bịnh thận tăng vọt . Đến tháng 6, cha mẹ một đứa bé nộp đơn kiện lên Văn phòng kiểm tra chất lượng thực phẩm vì con của họ uống sửa Sanlu. Sau đó, nhà sản xuất công bố một kết quả kiểm tra cho là sửa tốt. Nhưng Sanlu Tam lộc không nói việc xét nghiệm do chính công ty thực hiện.

Một nhật báo khác ở Vũ Hán bổ túc thêm : Tất cả cha mẹ có con bị suy thận đều xác định con họ bú sữa Tam Lộc.Câu hỏi tờ báo này nêu lên mà không có câu trả lời là tại sao chính quyền địa phương không quảng bá thông tin báo động công luận »

Thiên tai, nhân họa

Trung Quốc dường như đang bị « vận xấu » , cùng một lúc gặp thiên tai lẫn nhân họa.

Bên cạnh các bài báo vừa điểm, Le Courrier international có thêm một bài phiếm luận của chính mình mà tác giả ký tên Trần Nhan, một nhà báo Trung Quốc mang quốc tịch Pháp. Dưới tựa « Nhân họa » ông viết : Trung Quốc có câu họa vô đơn chí. Và người Trung hoa luôn luôn dùng từ kép « thiên tai đi đôi với nhân họa ».

Từ đầu năm 2008 đến nay,sau hàng loạt thiên tai, bây giờ đến tai tiếng sữa chứa chất độc gây hại cho sinh mạng và sức khỏe trẻ con. Chính quyền Trung Quốc cho rằng số 8 là số hên nên chọn ngày 8 tháng 8 năm 2008 để khai mạc Thế vận hội. Nhưng từ đầu năm đến nay, sau bão tuyết vào tháng hai, đến bạo loạn tại T
y tạng vào tháng ba. Đến tháng tư, cuộc rước đuốc thế vận bị thất bại, đến tháng 5 thì xảy ra động đất tại Tứ xuyên. Tháng 9, nổ ra tai tiếng sữa bột trẻ con. Các nhà sử học tương lai sẽ vất vã tìm lý do giải thích vì sao « cơn thịnh nộ » của thượng đế lại liên tục giáng vào đầu người dân nước Trung hoa.

Đối với những kẻ bênh vực chế độ, thì thủ phạm gây ra khủng hoảng ở Tây tạng là bọn Đạt lai lạt ma. Rước đuốc thế vận thất bại là do bọn Tây phương. Thế thì người ta có thể đặt câu hỏi :tại sao đa số trẻ em học sinh lại là nạn nhân vụ động đất ở Tứ Xuyên ? Tại sao người Trung Quốc chế biến sữa đầu độc thế hệ nối dòng của mình. Tác giả kết luận, Trung Quốc tạo ra sự thán phục qua phát triễn kinh tế mặc dù với hậu quả tàn phá môi trường thiên nhiên. Qua ánh sáng các vụ thiên tai nhân họa liên tục, đã đến lúc phải xét lại cái gọi là « mô hình Trung Quốc ».

Tuần báo Nam Phương ở Quảng Đông giới thiệu một nhân vật khá đặt biệt của Trung Quốc trong thời thế đầy tai tiếng bê bối. Ông Mông Học Nông, hai lần làm thị trưởng, hai lần bị cách chức. Lần đầu, ông mất chức đô trưởng Bắc Kinh do tai tiếng để dịch viêm phổi cấp tính SARS lay lan năm 2003. Sau đó, khi làm tỉnh trưởng Sơn Tây thì ông bị mất chứcvì nạn trẻ con bị bóc lột sức lao động như nô lệ ở nhiều lò gạch. Theo Nam Phương tuần báo, thì nghề của ông Mông Học Nông là « cầu chì », bị nổ tung để bảo vệ cho cấp trung ương. Trả lời báo chí ông trích lại lời của Quách Tử Nghi, một danh tướng thời Tống. Khi được vua ban cho lâu đài, ngày nào ông cũng đến xem công nhân xây cất. Cho đến một hôm, một nhân công nói với tướng Quách tử Nghi như sau : Chúng tôi xây lâu đài sang trọng, nhưng những người chủ của nó sớm muộn gì cũng bị cách chức hay bị giết chết ». Từ đó , Tướng quân họ Quách không dám tới nữa. Thuật lại chuyện này, cựu đô trưởng Bắc kinh thở dài và bình luận : Thành trì của chúng ta tuy kiên cố, nhưng người giữ thành thì yếu lắm.

« Cách mạng chất xám »

Y tế môi trường bị hy sinh cho lợi nhuận kinh tế chỉ là một khía cạnh của cuộc chuyễn đổi tại Trung Quốc. Một khía cạnh khác được Le Monde cuối tuần dành cho 6 trang ca ngợi « cuộc cách mạng chấtxám » mà Thượng Hải vừa là công trường vừa là chiến trường.

Le Monde cuối tuần đề tựa : Hãy quên đi những đạo binh nhân công rẽ. Tại Thượng Hải những khu công nghệ cao cấp, phòng thí nghiệm tối tân của các đại tập đoàn khoa học như Microsoft, Novartis, IBM … mọc lên như nấm. Những khu cư xá mới thuộc ba trường đại học của Thượng Hải đã đầy ấp 100 ngàn người làm việc. Nhưng không phải chỉ có những bộ óc toán học, Thượng Hải còn tìm kiếm những nhà quản trị xí nghiệp tài ba để đáp ứng nhu cầu các công ty lớn quốc tế chọn nơi này lập cơ sở. Phần đông những người này là sinh viên Trung Quốc du học nước ngoài quay trở về.

Một tập đoàn công nghiệp Pháp nói rõ chiến lược như sau : Thay thế kỹ sư Pháp bằng kỹ sư Trung Quốc được công ty cho tiền sang Pháp học. Lý do là lương trả cho người bản xứ bao giờ cũng thấp hơn lương của một người da trắng. Tinh thần tiến thân bằng học vấn của sinh viên Trung Quốc đi đôi với chính sách gấp rút đào tạo nhân tài đã làm cho số sinh viên tốt nghiệp tăng vọt từ 1,8 triệu người năm 1998, lên gần 5,60 triệu vào năm 2008.

Số sinh viên du học quay về nước gọi là « hải qui » rùa biển mỗi năm mỗi nhiều hơn, tuy số bỏ đi luôn vẫn còn khá cao. Từ năm 1978 lúc phong trào du học bắt đầu dưới thời Đặng Tiểu Bình tính đến năm ngoái có 1,21 triệu sinh viên đi ra nước ngoài, khoảng ¼ hồi hương. Sau một thời gian quy buộc những người đi luôn là « phản quốc », giờ đây chính quyền ra sức mời họ về.

Tuy nhiên mỗi huy chương đều có mặt trái. Chiến lược phát triễn chất xám được mô tả như sau : chính phủ xây hí viện, công ty soạn tuồng, đại học chọn diễn viên. Trên lý thuyết thì rất lý tưởng nhưng trên thực tế thì Trung Quốc còn kém rất xa Hoa kỳ theo như nhận xét của phó chủ tịch một phòng thương mại địa phương. Chính phủ muốn có kết quả lợi nhuận nhanh chóng (lại chỉ tiêu), trong khi các đại học thì cung ứng không kịp.

Tuy cần nhân tài nhưng không phải có bằng cấp là được. Không ít nhà giàu có thế lực bỏ tiền cho con học trường quốc tế nhưng vì học lực kém, phải học trường dở, khi về nước bằng cấp không được xem trọng.

Cạnh tranh quá gay go nên những người nào không đủ tài năng sẽ không có đất dụng võ. Thành phần này được gọi « rong biển » vì bị trôi bềnh bồng theo ngọn thủy triều của thị trường lao động.

Theo RFI/Le Courrier International

Thảo luận

One thought on “Trung Quốc: Hậu quả của chính sách ăn xổi ở thì

  1. Cho mình copy entry này nhé :p

    Posted by TYVN | Tháng Chín 30, 2008, 8:45 sáng

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s